treść Giaura - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Za grzech zabójstwa nie lękam się kary,
Wróg mój był także wrogiem twojej wiary.
Samo wspomnienie o Maryi synie
Już obudzało złość w tym poganinie.
Głupiec niewdzięczny! bo jeżeli rana,
Jeśli śmierć ręką chrześcijan zadana
Jest Turkom kluczem rajskiego ogrojca,
Tedy do raju wysłał go zabójca.
I teraz może hurys czarnooka
Witać Hassana u bramy Proroka.
Kochałem - miłość często drogę znajdzie
Tam nawet, kędy głodny zwierz nie zajdzie,
A miłość taka, śmiała na przygody,
Czyliżby miała zostać bez nagrody?

Gdzie? kiedy? po cóż mam głosić przed światem? -
Byłem szczęśliwy w miłości - dość na tem.
A przecież często żałuję - daremnie! -
Wolałbym nie być kochany wzajemnie.
Ona umarła - jak? - o to nie pytaj,
Jeśli śmiesz, sam to odgadnij, wyczytaj,
Bo tu wyryte noszę na mym czole,
Kaima pismem - me zbrodnie i bole.
Ale mnie nie klnij - posłuchaj - ja byłem
Przyczyną śmierci - lecz nie ja zabiłem.
Mógłbym i śmiałbym to samo uczynić ,
Gdyby kochanka śmiała mi przewinić. -
Jemu niewierna - więc on ją pochował -
Mnie była wierną - jam go zamordował .
Choć śmierć jej była zasłużoną karą ,
Lecz jej niewierność , była dla mnie wiarą ,
Bo mnie oddała serce, skarb sieroty,
Jedyny, którym nie rządzą despoty.
Ach! późnom przybył , nie mogłem jej zbawić ,
Mogłem jej tylko małą ulgę sprawić ,
Mogłem w ślad za nią jej wroga wyprawić .
Jego śmierć lekka - ale jej męczeństwo
Było dla myśli mych takim straszydłem,
Że w końcu ludziom i sobie obrzydłem.
On zginął słusznie - zrządzeniem wyroków,
On wiedział o tym od swoich proroków ,
Których słuch wieszczy śmierć przeczuwa w dali
I słyszy wystrzał wprzód, nim broń wypali;
Zginął śród bitwy, zgiełku i hałasu,
Bez mąk, bez bolu - cierpieć nie miał czasu.
Raz tylko wezwać Mahometa zdołał ,
Raz tylko w niebo o pomstę zawołał .
Poznał mnie w tłumie, lecieliśmy cwałem,
On poległ - długo nad leżącym stałem
I duszy jego ujścia pilnowałem.
Konał jak tygrys pokłuty od szczwaczy,
Lecz nie czuł tego, co czuję - rozpaczy!
Szukałem w licu sinem, krwią nabiegłem,
Znaków boleści - żadnych nie dostrzegłem.
Rysy, śmiertelną okryte ciemnotą ,
Jeszcze wściekłością tchnęły - nie zgryzotą .
Cóż bym dał za to, gdybym w jego twarzy
Mógł widzieć rozpacz ginących zbrodniarzy!
Widzieć , jak późna, niedołężna skrucha
Z konającego wywołuje ducha
Zbrodnię - i nie chce zbrodniarza rozgrzeszyć ,
Nie może zbawić , a nawet pocieszyć .
* * *
W krainach zimnych i serca są chłodne,
Uczuć , prawdziwej miłości niegodne.
W moim gorącym sercu czucia moje
Wrzały jak w Etnie płomieniste zdroje.
Nie umiem nucić w żałosnych piosenkach
O lubych więzach i okrutnych wdziękach.
Jeśli krwi burza, oczu błyskawica,
Ust nieme drżenie, mieniące się lica,
Serca katownia i głowy szaleństwo,
Śmiałość w zamiarach i w spełnieniu męstwo,

Pierś chciwa zemsty, dłoń zbrojna kindżałem,
Wszystko, co czułem i co dokonałem,
Jeśli to znakiem kochania - kochałem!
Nie wiem, co wzdychać i skargi wywierać ,
Wiem, jak wzajemność zyskać i umierać .
Umrę , lecz pierwej rozkoszy użyłem,
Niech co chce będzie - szczęśliwy już byłem.
Mamże kląć losom? - jam sprawca mej doli,
Ja chciałem cierpieć , nie zmieniłem woli;
Dziś wróć mi dawne trudy i rozkosze,
Jam gotów znosić , co zniosłem, co znoszę .
Gotów żyć znowu, jakeśmy z nią żyli,
Gotów na wszystko - prócz śmierci Leili.
Życia mojego żałować nie warto,
Żałuję życia, które jej wydarto.
Ona spi, falmi nakryta chłodnemi!
Ach! czemuż grobu nie miała na ziemi,
Czemuż to serce schorzałe nie może
Znaleźć i dzielić jej podziemne łoże? -
Ach! był to anioł życia i światłości,
Widzę go dotąd, w oczach moich gości,
Krąży wkoło mnie, wabi mnie i nęci,
Moja zaranna jutrzenka pamięci!
Zaiste, miłość jest świętym pożarem,
Iskrą zatloną w ogniach nieśmiertelnych,
Aniołów dobrem, Wszechmocnego darem,
Balsamem rajskim dla serc skazitelnych.
Pobożność duszę w niebiosa porywa,
Ale z miłością niebo w duszę wpływa;

Uczucie, które bóstwem zapalamy;
Które wytrawia wszystkie myśli plamy.
Jest to promyczek wszechtwórczego słońca,
Korona, duszę wokoło wieńcząca.
Wyznam, że moja miłość była inna,
Była zbyt ziemska, ludzka, nawet gminna.
Jam grzesznik, ojcze - lecz ona niewinna.
Ach! ona była mą gwiazdą polarną ,
Zgasła, któż teraz oświeci noc czarną !
Ach! gdyby jeszcze weszła mi pogodnie,
Wiodła mnie znowu, chociażby na zbrodnie!
Bo cóż dziwnego, że kto wraz postrada
I całe szczęście, i wszystkie nadzieje,
Pokornie głowy pod wyrok nie składa,
Ale klnie losom i z bolu szaleje,
I w zbrodniach szuka męczarniom ulżenia,
A zwiększa tylko winy i cierpienia?
Ach! serce chore na wewnętrzne rany
Nie dba na żaden cios zewnątrz zadany!
Kto raz spadł z niebios, już się nic nie lęka,
Mniejsza, gdzie spadnie, wie, że wszędzie męka.
Widzę , kapłanie, że tobie obrzydłem,
Drżysz i odwracasz oczy pełne trwogi;
I tegom dożył ! żem stał się straszydłem,
Jestem dla ludzi jako ptak złowrogi.
Prawda, że miałem drapieżność jastrzębia,
Żem latał niszcząc i lejąc krwi strugi,
Alem się uczył kochać od gołębia,
Umrę nie znając, co kochać raz drugi.

Dobrze by było nieraz ludzi dumnych
Uczyć przykładem ptaków bezrozumnych!
Słowik, co w gajach nuci z wiosny porą ,
Łabędź , co zdobi błękitne jezioro,
Małżonkę sobie jedną tylko biorą .
Niechaj trzpiot z licznych miłostek się chwali,
Niech tych wyśmiewa, co w miłości stali,
Niech sobie cacek szuka coraz innych,
Ja mu nie zajrzę tych uciech dziecinnych.
Lecz u mnie człowiek lekki i przewrotny
Mniej wart niżeli ów łabędź samotny,
Stokroć mniej niźli nieszczęsna dziewczyna,
Którą uwiódłszy zdrajca - zapomina.
Nie, ta na sercu mym nie ciąży wina!
Leilo! byłaś myśli moich treścią ,
Moją rozkoszą i moją boleścią ,
Tyś była cnotą , ty zbrodniami memi,
Nadzieją w niebie i wszystkim na ziemi!
Tak piękna jak ty nie była stworzona,
A jeśli, jest gdzie, już nie dla mnie ona.
Nie chciałbym widzieć na ziemi i w niebie
Podobnej tobie, chyba samą ciebie.
Życia mojego okropne wypadki,
Łoże śmiertelne przyzywam na świadki,
Że ciebie dotąd kocham, jak kochałem.
Ty jesteś lubym serca mego szałem.
I jej nie było - a jam z nią nie zginął !
Żyłem, lecz ból mi oddychać nie dawał ,
Wąż pierś mą ścisnął , serce me obwinął ,

Myśli me kąsał i zemstą napawał .
Odtąd świat cały miałem w obrzydzeniu,
Nie śmiałem zajrzeć w oczy przyrodzeniu,
Na wszystkie jego wdzięki i ozdoby
Padł całun mojej wewnętrznej żałoby!
Resztę , kapłanie, wiesz z mojej powieści,
Wszystkie me grzechy i część mych boleści:
Ale mi nie mów więcej o pokucie;
Już późno! bliskiej śmierci mam przeczucie.
Chociażbym przyjął wiarę objawioną ,
Czy ty odrobisz, co już raz zrobiono? -
Za łzy pociechy wdzięczen jestem tobie.
Ksiądz nie pomoże nic w mojej chorobie,
Tajnie mej duszy sam w milczeniu badaj,
Jeśli masz litość nade mną , nie gadaj.
Gdybyś mógł wrócić życie mej Leili,
Ja bym pokutę zaczął od tej chwili,
Kupiłbym zaraz i msze, i odpusty,
I modliłbym się stygnącymi usty.
Pódź do jaskini, gdy strzelcy wychwycą
Z gniazda lwię małe, i rozmów się z lwicą ,
Spróbuj ukoić jej żałosne jęki:
Mojej nie ulżysz, nie rozdrażniaj męki. -
* * *
W młodości latach, w szczęśliwych godzinach,
Gdym lubił dzielić smutki i wesela,
W mojej ojczyzny kwitnących dolinach
Miałem - czy mam go dotąd? - przyjaciela -
Daj mu ten pierścień , przysięgliśmy na nim

Wspomnieć o sobie choć raz przed skonaniem.
Wiem, że mnie kochał - chcę , by się dowiedział
O moim zgonie - on mi przepowiedział . -
Dziwno - on wzrokiem przeniknął proroczym
Przed laty wszystko, co ma ze mną stać się -
Śmiałem się - (wtenczas mogłem jeszcze śmiać się )
Gdy on ostrzegał - nie pamiętam o czym!
Lecz teraz myślą wyzywam na nowo
Wzgardzone niegdyś każde jego słowo.
Powiedz, że zgadnął - będzie mu niemiło,
Że się proroctwo tak na mnie spełniło.
Powiedz, że chociaż w tym wieku namiętnym,
Gdyśmy wesołe przeigrali chwile,
Lecąc po społu w niebezpieczeństw tyle,
Wtenczas bywałem często niepamiętnym
I roztargnionym - może obojętnym -
Powiedz, że dzisiaj językiem zdrętwiałym
Za jego szczęście pomodlić się chciałem.
Ale cóż taka modlitwa pomaga,
Gdy winowajca. za niewinnym błaga? -
Przed ludźmi - niech on sławy mej nie broni,
On, wiem, że dobry - przebaczy - a oni -
Niech co chcą , mówią - sława! Cóż mi po niej?-
Nie będę prosił , aby zgonu mego
Nie opłakiwał - nie jestem tak dumny -
Nie masz piękniejszej ozdoby dla trumny
Jak łza żałośna brata kochanego.
Pierścień ten - niech go z rąk twoich otrzyma,
Wręcz mu i opisz, coś miał przed oczyma:

Ciało uwiędłe, duszę zagaszoną ,
Łódź falą uczuć na step wyrzuconą ,
Zwój pism zatarty - liść z dalekiej strony
Wichrem przygnany i mrozem zwarzony.
* * *
Tylko mi nie mów o snu przywidzeniach;
Nie, to, mój ojcze, nie było w marzeniach.
Kto marzy, ten śpi; ja wtenczas nie spałem,
Jak teraz nie spię , i zapłakać chciałem,
Ale nie mogłem - źrenica łez głodna,
Czułem, że była wysechła aż do dna,
Chciałem wydobyć z niej łzę , łzę jedyną ,
Byłaby dziwną i miłą nowiną ;
Chciałem i teraz chcę , lecz rozpacz wzbrania,
Rozpacz silniejsza niźli chęć płakania.
Nie mów pacierzy, w skutek ich nie wierzę ,
Silniejsza rozpacz niż twoje pacierze.
Zbawienia nie wart jestem - i nieżądam,
Nie raju, ale spoczynku wyglądam.
Wtenczas - widziałem, ojcze - tak - tu była!
Widziałem dobrze - powstała - odżyła,
Białą , świecącą obwiana symarą ,
Jak widzę teraz, tam nad falą szarą ,
Gwiazdę błyszczącą przez obłok zachodni -
Ona świeciła jaśniej i łagodniej.
Dziś gwiazda świeci słabiej i tajemniej,
Jutro wieczorem wnidzie jeszcze ciemniej;
Ja, nim doczekam jej promieni drżących,
Nieczuła bryła i postrach żyjących,

Ja umrę , ojcze. - Już kończąc cierpienie
Zbiera się dusza w ostatnie westchnienie.
Tu ją widziałem, ojcze, i powstałem,
I wszystkich naszych nieszczęść zapomniałem.
I porwałem się z łoża, i objąłem,
I cóż do mego serca przycisnąłem? -
Cień był w objęciu bez tchu i bez życia,
Sercem nie czułem wzajemnego bicia!
Lecz to Leila! to jej postać była!
Kochanko moja, jak się ty zmieniła!
Spojrzałaś tylko, słowa nie wyrzekłaś ,
Byłaś tak blisko i z rąk mi uciekłaś !
Lecz choć tak zimna, tak dla mnie zmieniona,
Obym cię tylko przycisnął do łona,
Całe me szczęście objąłbym w ramiona.
Niestety, marę objąłem ulotną !
Ręce opadły na mą pierś samotną -
Lecz patrz! to ona! to jej szata długa,
Jej ręka śnieżna; patrz, jak na mnie mruga
Tym czarnym okiem; włosy rozpostarła -
Nie - jam nie wierzył - ona nie umarła!
Ale on umarł , jam go sam obalił ,
Jam go pochował , kamieniem przywalił -
On tu nie wróci, bo ciężka mogiła
Ciśnie go z góry. - Ty? - po coś wróciła?
Oni mówili, że ta twarz jak zorze,
Ta postać śliczna już zapadła w morze
I że się nad nią fala szumna leje.
Rybacy mówią - szkaradne to dzieje,

Chciałem powiedzieć - język mi drętwieje.
Ach! jeśli prawda, że ty wyszłaś z morza
Szukać dla siebie spokojnego łoża,
Ach, przesuń mokrą dłoń przez me powieki,
Niech już ostygną , zamkną się na wieki.
Lub rękę połóż na me serce wdowie;
Czy ciebie marą , czy duchem świat zowie,
Zostań oświecać chorego węzgłowie,
Odchodząc weźmij z sobą mego ducha.
Potem niech wyje szturm, niech morze bucha.

* * *

Takie me imię , takie są me dzieje.
Samemu tobie powierzam wyznania,
Wdzięcznie przyjmuję łzę politowania,
Suche me oko już łez nie wyleje!
Gdy skonam, pogrzeb ubogi mnie sprawisz,
Krzyż tylko prosty na grobie postawisz,
Bez żadnych liter - nie chcę , by wędrowiec
Napisy czytać szedł na mój grobowiec. -
* * *
Umarł - nie doszedł nikt po jego zgonie,
Jak się nazywał , w jakiej świata stronie
Jego ojczyzna; ostatnie wyznania
Mnich tylko słyszał we chwilach skonania.
Tyle zostało o Giaurze podania,
I o Leili, którą on postradał ,
I o Hassanie, któremu śmierć zadał .


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Giaur - streszczenie
2  Romantyczny indywidualizm Giaura
3  Plan wydarzeń Giaura



Komentarze: treść Giaura

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: